Een beetje geschiedenis

De honingbij bevolkt deze wereld al véél langer dan de mens, er zijn fosielen en stuuken barnsteen met honingbijen gevonden van méér dan 40 miljoen jaar oud!

De oudst bekende tekeningen van honingverzamelaars bevinden zich in de grotten van La Aranas in de buurt van Valencia en stammen uit de tijd van ongeveer 7.000 voor Chr.

Lang voordat bijen door mensen werden gehouden, werd honing van in het wild levende bijen geoogst. De eerste berichten van bijenteelt dateren uit het oude Egypte. In de klassieke oudheid was het houden van bijen algemeen verspreid. Deze vroegste vorm van bijenteelt bestond uit het vangen van bijenzwermen in uitgeholde boomstammen of aardewerken buizen, voor het oogsten van de honing moest het volk worden vernietigd. In sommige landen werd het houden van bijen in holle bomen tot ambacht verheven. Hiervoor werden dikke bomen gebruikt waar de bijen in natuurlijke of door de mens uitgehakte holten werden gehuisvest. Voor het verstevigen van de honingraten werden in deze holten kruizen of raten geplaatst. In Rusland vormde deze vorm van bijenhouden (daar bortnitsjestvo genoemd naar 'bort', "holle boom") tot in de 19e eeuw een belangrijke sector van de economie. Toen echter steeds meer bomen werden gekapt voor onder andere de landbouw, werd deze vorm van bijenhouderij geleidelijk vervangen door een 'bijenstal'.

Tot in de twintigste eeuw werden bijen in gevlochten bijenkorven gehouden. Omdat het bijenvolk voor het oogsten gedood moest worden, werd het zwermen aangemoedigd om aan nieuwe volken te komen. De introductie van de bijenkast met verwisselbare ramen in de negentiende eeuw (uitgevonden door Jan Dzierżon) zorgde voor een radicale breuk met het verleden, het was nu mogelijk afzonderlijke raten uit de volken te halen, dat maakte het oogsten van honing eenvoudig en het afzwavelen van bijenvolken overbodig. In de oude korf-imkerij was het zwermen van bijenvolken erg belangrijk, in de moderne imkerij speelt juist het voorkomen van zwermen een grote rol, zo worden grote volken gecreëerd, die veel honing opleveren. Een andere ontwikkeling die bepalend is geweest voor de imkerij, is de introductie van de varroamijt naar Europa. Sindsdien vormt de bestrijding van de varroa een vast onderdeel van het imkeren. De komst van de varroamijt is voor veel imkers reden geweest te stoppen met het houden van bijen.

Al in de tijd van de oude Grieken dacht men dat honing een magische kracht bezat, de oppergod Zeus zou niet zo machtig zijn geweest als hij niet met honing en geitenmelk was opgevoed en de waarzegsters op de berg Pasnassus spraken wartaal bij hun toekomstvoorspellingen als ze geen honing aten.

Ook in de bijbel komt op zestig plaatsen wordt al over honing gesproken, Simson at honing uit het geraamte van een leeuw (Richteren 14) en toen de heilige Ambrosius nog klein was zouden bijen een stukje honingraat in zijn mond hebben gebouwd waardoor hij later zo goed zou kunnen spreken, hij is dan ook de beschermheilige van de imkers. Voor de Joden was honing symbool van overvloed en rijkdom.

Uit grottekeningen blijkt dat de honing al vele duizenden jaren geleden als lekkernij werd gebruikt, de bijen werden toen nog niet als 'huisdier' gehouden maar men vond (of zocht) wilde honing in een holle boom of grot.

In Egypte zijn hiëroglyfen ontdekt waaruit blijkt dat Egyptenaren al zo'n 4400 jaar geleden bekwame imkers waren, zij gebruikten lemen korven.

In de Romeinse tijd bereikte de bijenteelt en handel in honing een hoogtepunt, door hun veroveringen in Germaans gebied leerden ze honingwijn en honingbier maken. In Griekenland, maar ook in onze streken werd honingwijn (‘mede’) en met honing gezoette wijn (‘ambrozijn’) gezien als een godendrank.

In de middeleeuwen had vrijwel elk landgoed en klooster een eigen imker, er werden korven gemaakt van stro of buntgras en de bij was 'huisdier' geworden.