Brandnetel (Urtica) is een plantengeslacht waarvan in Nederland en België de grote brandnetel (Urtica dioica) en de kleine brandnetel (Urtica urens) voorkomen. Het geslacht kent een 30-45 soorten, waarvan er 4 in midden Europa voorkomen.
De bovengrondse delen van brandnetel zijn rijk aan carotenen, vitamine C en ijzer. Ook komt vitamine D in de plant voor. Tot 20 % aan kiezelzuur, kalium en nitraat kan in de plant voorkomen. Gedroogde brandnetels, liefst voor de bloei, zijn een goed voer voor geiten en konijnen, vanwege het hoge eiwitgehalte. Geiten eten de grote brandnetel ook graag vers. Zeer jonge planten, die nog geen brandharen hebben, kunnen vers aan konijnen gevoerd worden.
De Romeinen die in onze koude streken gelegerd waren, haalden soms brandnetels over hun benen om het warm te krijgen. In de Middeleeuwen maakten de monniken kleine zweepjes van brandnetelstengels en sloegen hun lichaam ermee als boetedoening.
Gebruik
Jonge brandnetelstengels van de grote brandnetel kunnen als een soort spinazie gegeten worden. In het voorjaar smaken de ongeveer 20 cm lange stengels het best. Zeer jonge stengels kunnen als sla worden gegeten en van brandnetels kan soep worden gemaakt. Ook de bladeren van de brandnetel kunnen voor consumptie gebruikt worden. Hiervoor moeten de bladeren, na het plukken, worden gedroogd op een droge en luchtige plaats en vervolgens kan er thee van worden getrokken. De brandharen worden geneutraliseerd zodra deze even in heet water worden gedompeld. Het beste is om alleen jonge blad te gebruiken of alleen de topjes (3 cm) te oogsten. Oud blad bevat teveel nitriet. Vroeger werden boter, vis en vlees in brandnetelbladeren verpakt om het langer fris te houden, het blijkt dat stoffen in brandnetel bacteriegroei tegengaan, een Friese specialiteit is brandnetelkaas.
Brandnetel is bloedzuiverend, bloedstelpend, zwak vochtafdrijvend, anti-allergisch en voedzaam.
Bladeren en stengels geweekt in water geven een geur die uitstekend geschikt is voor de bestrijding van luizen, brandnetels worden ook in haarwater gebruikt. Brandnetelspiritus wordt gebruikt voor behandeling van de hoofdhuid en haren tegen roos en vet haar.
|
